صفحه اصلی فید ارتباط با ما
فارسیالعربیهEnglish

   

تفسیر آیات قرآن کریم – سوره بقره – آیه ٢٣- کتاب تفسیر راهنما – تالیف آیت الله هاشمی رفسنجانی

بازگشت به لیست »

وَإِن کُنتُمْ فِی رَیْبٍ مِّمَّا نَزَّلْنَا عَلَی عَبْدِنَا فَأْتُواْ بِسُورَةٍ مِّن مِّثْلِهِ وَادْعُواْ شُهَدَاءکُم مِّن دُونِ اللّهِ إِنْ کُنْتُمْ صَادِقِینَ

و اگر در آنچه بر بنده خود نازل کرده ایم شکّی دارید، اگر راست می گوئید، یک سوره مانند آن بیاورید و یاوران خود را جز خدا [به یاری] بخوانید.


1 - قرآن کتابی است که خداوند، آن را بر پیامبر خویش نازل کرده است.

مما نزلنا علی عبدنا


2 - پیامبر (ص) عبد خدا و دارای مقامی والا در بندگی اوست.

مما نزلنا علی عبدنا


3 - عبد و بنده خدا بودن از ارزشهای والای انسانی است.

مما نزلنا علی عبدنا

از اینکه پیامبر اکرم (ص) به بندگی خدا توصیف شده، معلوم می شود: عبد و بنده خدا بودن از ارزشهای والای انسانی است.


4 - قرآن و یکایک سوره های آن، معجزه است.

فأتوا بسورة من مثله


5 - قرآن، سندی اساسی برای اثبات رسالت پیامبر (ص) است.

و إن کنتم فی ریب ... إن کنتم صدقین


6 - مخالفان رسالت درباره آسمانی بودن قرآن و نزولش از جانب خدا، اظهار تردید می کردند.

و إن کنتم فی ریب مما نزلنا علی عبدنا


7 - قرآن منزّه از آن است که در آسمانی بودنش، شک و تردید روا باشد.

و إن کنتم فی ریب مما نزلنا علی عبدنا

با وجود اینکه کفر پیشگان در آسمانی بودن قرآن اظهار تردید می کردند و بلکه منکر آن بودند خداوند در بیان تردید آنان جمله شرطیه به کاربرد تا به این حقیقت اشاره کند که: تردید در حقانیت قرآن تنها قابل فرض است و نمی تواند واقعیت داشته باشد.


8 - خداوند در تحدی با منکران قرآن آنان رابه آوردن یک سوره همانند قرآن به مبارزه فرا خواند.

فأتوا بسورة من مثله

ضمیر در «مثله» به «ما» در «مما نزلنا» بر می گردد.


9 - قرآن در همان عصر پیامبر (ص)به بخشهایی به نام سوره تقسیم شده بود.

فأتوا بسورة من مثله


10 - تقسیم بندی قرآن و نامیدن هر بخش به «سوره» از ناحیه خداوند بوده است.*

فأتوا بسورة من مثله


11 - خداوند از منکران قرآن خواسته است تا برای آوردن سخنی همانند سوره ای از قرآن، تمامی خبرگان خویش را فرا خوانند.

 

وادعوا شهداءکم من دون اللّه

«شهداء» جمع شهید و به معنای گواهان است و به مطلعان نیز اطلاق می گردد. مصدر «ادعوا» دعاست به معنای خواندن و دعوت کردن است. جمله «وادعوا شهداءکم» می تواند به این معنا باشد که: شاهدان را دعوت کنید تا بر آن چه می آورید و همانند قرآن می نامید، گواهی و نظر دهند; بر این مبنا «شهداء» به معنای گواهان است و نیز می تواند به این معنا باشد که: شاهدهایتان را فراخوانید تا شما را بر آوردن سخنی همانند قرآن یاری دهند; در این صورت «شهداء» به معنای مطلعان و خبرگان خواهد بود.


12 - تنها خداوند، توانا بر آوردن همانند برای قرآن است.

وادعوا شهداءکم من دون اللّه

گفته شده: من دون اللّه (غیر از خدا) به منظور تأکید بر اطلاق و عموم «شهداءکم» ایراد شده است; یعنی، هر کسی را با هر هنر و دانشی به کمک بگیرید (باز هم نمی توانید همانند قرآن بیاورید). آوردن همسان برای قرآن تنها از ناحیه خداوند امکان پذیر است.


13 - منکران قرآن به دروغ در حقانیت قرآن و آسمانی بودن آن، اظهار تردید می کردند.

و إن کنتم فی ریب ... فأتوا بسورة ... إن کنتم صدقین

متعلق «صادقین» به قرینه «إن کنتم فی ریب» شک و تردید مشرکان در آسمانی بودن قرآن است; یعنی: إن کنتم صادقین فی انکم مرتابون ...; اگر در اظهار تردید راستگو هستید چنین کنید. این معنا کنایه از دروغگویی آنان در اظهار شک و تردید است.


14 - آسمانی بودن قرآن حتی در نظر مخالفان رسالت، امری روشن بود.

إن کنتم صدقین


15 ـ مخالفان هیچ شاهدی را که بر وجود همانندی سخنی با قرآن شهادت بدهد نخواهند یافت.

وادعوا شهداءکم من دون اللّه

چنانچه «شهداء» به معنای گواهان باشد، استثناء «من دون اللّه» از جمله قبل، ناظر به سخن متعارفی است که انسانها هنگام نداشتن شاهد بر مدعای خویش آن را بر زبان جاری می کنند; یعنی، گواهانی را فرا خوانید تا نظر دهند و اگر نیافتید نگویید: خدا شاهد است که این سخن همانند قرآن می باشد.



ارزشها:

ملاک ارزشها 3

خدا:

اختصاصات خدا 12; قدرت خدا 12

عبودیت:

ارزش عبودیت 3

قرآن:

تاریخ قرآن 9; تحدی قرآن 8، 11; تردید ناپذیری قرآن 7; تنزیه قرآن 7; تنظیم قرآن 9، 10; حقانیت قرآن 7، 13; دروغگویی مکذبان قرآن 13; سوره بندی قرآن 9، 10; شک به قرآن 6، 13; قرآن از کتب آسمانی 14; معجزه سور قرآن 4; معجزه قرآن 4; مکذبان قرآن 15; مکذبان وحیانیت قرآن 6; نزول قرآن 1; نقش قرآن 5; وحیانیت قرآن 1، 14; ویژگیهای قرآن 4، 5; همانند سازی برای قرآن 8، 11، 12، 15

محمّد(ص):

دلایل نبوت محمّد(ص) 5; عبودیت محمّد(ص) 2; کتاب محمّد(ص) 1; مقامات محمّد(ص) 2